İnsanın İnceliği Üzerine: Görgü, Ölcülülük ve Empati

  İnsanın İnceliği Üzerine:

   Görgü, Ölçülülük ve Empati


    İnsanı insan yapan özellik yalnızca aklını kullanıyor olması yada bedensel varlığı değildir.

Aynı zamanda ruhunun inceliği, davranışlarının zerafeti ve başkalarıyla kurduğu ahlaki bağ da çok önemlidir. 

Tarih boyunca filozoflar  “iyi yaşam”ın ne olduğunu sorgularken şu gerçeğe dikkat çekmişlerdir; iyi yaşam, bireyin sadece kendi mutluluğunu yada çıkarını gözetmesiyle değil, aynı zamanda başkalarıyla kurduğu uyumlu ilişkilerle de  alakalıdır . İnsanın inceliği tam da bu noktada belirir ; görgü, ölçülülük ve empati insanın hem kendine hem de çevresine karşı sorumlu bir varlık olmasını sağlayan temel erdemlerdir. Bu bağlamda, yazının başlığındaki konulara kısaca değinmek istiyorum;

    Görgü:

    İnsanın dış dünyayla kurduğu ilişkiler ve çelişkiler bütününün ahlaki ve estetik bir ifadesidir. Ancak , yalnızca dışsal davranış biçimlerinden ibaret değildir ,asıl değeri insanın iç dünyasında oluşturduğu duyarlılıktan doğar. Görgülü insan,  nazik olmayı ve nezaketi bir zorunluluk olarak değil, insan olmanın doğal bir uzantısı olarak yaşar, onun inceliği öğrenilmiş bir rol değil, içselleştirilmiş bir erdemdir. 

     Toplumda çoğu zaman görgü, kurallar bütünü olarak algılanır; sofrada nasıl oturulacağı, ne zaman konuşulacağı, hangi hitapların uygun olacağı… Oysa bunlar görgünün yalnızca yüzeysel yönleridir. Esas olan, bu davranışların ardındaki duygusal zekâ ve etik farkındalıktır. Çünkü incelik, öğrenilenden çok hissedilendir, başkalarını memnun etmek için değil, onları incitmemek, yük olmamak ve yaşamı kolaylaştırmak için olandır. Görgü, uygarlığın en sessiz ama en güçlü öğretmeni, insanın ise dışına taşan  ruhsal zerafetidir.

    Ölçülülük:

    Ölçülülük bu terazinin dengesidir. Antik filozofların “medeniyetin erdemi” dediği bu tutum, insanın taşkınlıklarını dizginleyen bir bilgeliktir. Ölçülü insan, tutkularının esiri değil efendisidir, ne fazlasına kapılır ne  de eksikliğine düşer. Aristoteles’in “Altın Orta” dediği bu denge, yalnızca ahlakın değil, huzurun da kaynağıdır. Çünkü insan ölçüyü kaybettiği anda, hem kendine , hem topluma zarar verir.

   Empati:

   Empati ise bütün bu erdemlerin kalbidir ; başkalarının varlığını anlamanın, duygularına dokunabilmenin, " benlik "

sınırlarını genişletip “ben” ile “öteki” arasındaki mesafeyi aşmanın, “biz” olabilmenin yoludur. Bu yüzden empatinin eksik olduğu bir toplumda, görgü şekle, ölçülülük korkuya, ahlak ise gösteriye dönüşür.

    Toplumsal yaşam, işte bu üç erdemin sessiz uyumuyla nefes alır. Görgü insanı zarif kılar, ölçülülük olgunlaştırır, empati ise insanın yüreğini genişletir.


Özetle: Bu üçü bir araya geldiğinde, birey yalnızca yaşayan bir varlık olmaktan çıkıp; anlam üreten, başkalarıyla birlikte var olmanın bilincine erişen bir insan olur, yaşam sıradan bir varoluş olmaktan çıkıp ; anlamın, ahlakın ve insanlığın sessiz bir kutlamasına dönüşür.

     

     S.POLAT 

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hayat, Anlam ve Siz

    Hayat, Anlam ve Siz                           Size anlam katan hiçbir şeyi yitirmeyin; çünkü özlemini duyacağınız anılarla yaşamak çok zor. Hayat kimi zaman sessizce eksiltir bizi, gürültüsüz, fark ettirmeden… Bir sabah aynaya bakarsınız; tanıdık bir şey eksilmiştir yüzünüzden. Bir bakışın sıcaklığı, bir cümlenin içtenliği, bir sabahın anlamı… Her şey yerli yerindedir ama siz artık aynı siz değilsinizdir. İşte o anda anlarsınız: insanı tüketen kayıplar değil, yavaş yavaş silinen anlamlardır. Çünkü insanı yaşama bağlayan şey, yaşadıkları değil, onlara yüklediği anlamdır. Bir fincan kahvenin dumanında, bir kitabın arasında unutulmuş bir cümlede, bir dostun sesinde yankılanan güven duygusunda gizlidir o. Bazen bir bakış, bazen bir sessizlik, bazen de yavaşça kapanan bir kapı… Hepsi, içimizde hâlâ nefes alan anlamların yankısıdır. Zaman ise sabırsızdır; hatırlamak yerine unutturmayı sever. Biz de çoğu zaman yenid...
Devamı

Yaşamın Geometrisi Üzerine

  Yaşamın Geometrisi Üzerine Yaşam esasen dikey bir düzen değildir. Dikeylik, istisnadır; yataylık ise kural. Yaşam, yükselmekten çok yayılır; buyurmaktan çok temas eder. Enerji, çizgi hâlinde ilerlemez dağılır, sızar, dönüşür. Plazma hâlindedir, kütleye bürünür, kitle olur; ama hiçbir formda sonsuza dek sabit kalmaz. Dikey düzenler bu akışa tahammül edemez. Çünkü yataylık denetlenemezdir. Yan yana gelenler konuşur, temas edenler dönüşür, çoğalanlar itaat etmez. Bu yüzden iktidar her zaman dikey formları yüceltir; başı dik bedenler, tek sesli vurgular, kusursuz tonlamalar,marşlar...Yürüyüş vardır ama yol yoktur; ritim vardır ama yön yoktur. Dikeylik, yaşamı yukarıdan aşağıya okunabilir kılma arzusudur. Her şeyi sıralamak, katmanlara ayırmak, hiyerarşiye oturtmak ister. Oysa yaşam ne sıralanır ne de tek bir merkezden anlam kazanır. Yaşam, yan yana gelişlerin, sürtünmelerin ve geçişlerin toplamıdır. Bu yüzden dikey duruşlar her zaman bir  karşı-yaşam  üretir. Enerjiyi formd...
Devamı

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı!

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı !      Şiddet,    insanlık tarihi boyunca bireysel ve toplumsal olarak birlikte getirdiğimiz en ilkel yanımızdır. Ne yalnızca bireyin kusuru, ne toplumun ayıbı , ne de kültürün paslanmış zincirlerinin halkasıdır, hepsinin bir arada buluştuğu havuzdur.       İnsan, ruhunun yarıklarından sızan bu şiddet zehirini, toplumun kör noktalarına ve kültürün karanlık kıvrımlarına kadar ulaştırır. Çünkü insan kendi iç âlemi ile, yaşadığı dünyanın dokusunu birbirinden ayırmakta çoğu zaman zorlanan bir varlıktır.       Bireysel düzeyde, kadına yönelen şiddet çoğu kez insanın kendi içindeki yenilginin dışa vurumudur. Kendi eksikliğiyle yüzleşemeyen, kendi yetmezliğinin, zayıflığının ağırlığını taşıyamayan erkek, kendisinden daha kırılgan gördüğü "kadın" a kusar kinini!      Şiddet, burada bir güç gösterisi değil, güçsüzlüğün en utanç verici çığlığıdır aslında. Erkek kendi için...
Devamı