Tarihin Gri Mecrası

 Tarihin Gri Mecrası


Tarih çoğu zaman olduğundan daha abartılı anlatılır; devrimlerin yarattığı sarsıntılar, meydanları dolduran kalabalıklar, sloganların yankısı… Sanki insanlık hep büyük anların içinde yaşamış gibi. Oysa hayat, çoğu insan için sessiz ilerler. Bir koğuşun köşesinde beklerken, fabrikanın paydos zilinden sonra eve yürürken ya da akşam sofrasında dalıp gidilen kısa bir düşüncede şekillenir. İnsan bazen kendi hayatını bile fark etmeden yaşar; değişim dediğimiz şey de çoğu zaman böyle yavaş ve neredeyse görünmez vakitlerde gerçekleşir. Belki bu yüzden tarih kitapları insanlığı anlatmayı başarır ama insanın kendisine yaklaştığında eksik kalır.


Bir zamanlar dünyayı değiştirecek fikirlerin gerçekten dünyayı değiştirebileceğine inanılıyordu. İnsanlığın kaderi hesaplanabilir sanıldı, toplum bir denklem gibi düşünüldü, insan ise çözülebilir bir değişken gibi. Doğru bilinç oluştuğunda doğru toplumun kendiliğinden ortaya çıkacağı varsayıldı. İşçi sınıfının kendi değerini fark edeceği, emeğin bilince dönüşeceği ve tarihin yön değiştireceği umuldu. Bugünden bakınca bu inanç biraz naif ve romantik ama aynı zamanda anlaşılır görünüyor, çünkü insan her çağda karmaşık olanı basit bir hikâyeye dönüştürmek ister.

Fakat hayatın gerçekliği teorilere büyük oranda uymamıştır. İnsan, kitaplarda tarif edildiği gibi ortaya çıkmadı. Beklenen bilinçli özne yerine, geçim derdiyle yaşayan, korkuları ve küçük umutlarıyla ayakta duran insanlar vardı, sabah işe yetişmeye çalışan, çocuğunun geleceğini düşünen, bazen inanan bazen şüphe eden insanlar… Yani gerçek insan.


Belki kırılma tam burada yaşandı; İnsan olduğu hâliyle anlaşılmadı, olması gerektiği hâliyle sevildi.

Düşünceler gökyüzünde uçuyordu fakat insan yere basıyordu!


Büyük idealler insanı aşmaya çalıştıkça, insan idealleri aşındırarak evrimsel gerçekliğine uygun yol alıyordu.Tarih, insana dair oluşturulan yeşil teorilerden ziyade bu gri mecranın içinde ilerliyordu.

Sonra bir gün büyük sistemler çöktü, duvarlar yıkıldı, sloganlar sustu... Ama beklenen ferahlık gelmedi. Çünkü insanların omuzlarından ideolojiler indiğinde, yerini anlamsız bir boşluk aldı. Artık kimse tarihin yönünü bilmiyordu. İnsan ilk kez gerçekten yalnız kaldığını hissetti.


Modern dünya insana büyük bir "özgürlük" verdi; kendi anlamını kendin kurabilirsin dedi.

Ama kimse bu yeni durumun ne menem bir şey olduğunu  tam olarak söylememişti.

Eskiden insan doğduğu hikâyenin içine girerdi, şimdi artık hikâyeyi kendisi yazmak zorundaydı. Ve insan tek başına bir anlam kurmanın ne kadar zor olduğunu yavaş yavaş öğrendi. Çünkü anlam yalnız başına ifadesizdi, paylaşılmalıydı; bir bakışta, bir dostlukta, aynı sofrada... 

Belki bu yüzden modern insanın yorgunluğu görünmezdir. Artık kimse dünyayı kurtarmaya inanmıyor ama kimse anlamsız yaşamayı da kabullenemiyor. 


“Bütün bunların bir anlamı var mı?”

Bu soru yeni değildir, insan onu ilk kez sormuyor. Farklı çağlarda farklı cevaplar verildi; dinler, ideolojiler, uluslar, devrimler… Hepsi insanın hayatına bir yön vermeye çalıştı. Ama zaman geçtikçe anlaşıldı ki hiçbir sistem insanın iç boşluğunu tamamen dolduramıyor.

Çünkü insan sadece yaşayan bir varlık değil, birgün öleceğini bilen bir varlıktır.

Gelecekte varolmayacağını bilerek sever, çalışır, umut eder. Belki de anlam arayışının kökü tam da  burada saklıdır. Ölüm bilgisi hayatın üzerine düşen karanlık  değil, her şeyi değerli kılan sınırdır. Sonsuzluk olsaydı hiçbir an kıymetli olmazdı, kaybetme ihtimali olmasaydı hiçbir bağ derinleşmezdi...


Bugün geriye baktığımızda, enkazların altında sadece başarısız ideolojiler değil, aşırı umutlar da yatıyor. Gökyüzüne kuleler dikmek isteyenlerin unuttuğu şey şuydu; bina eldeki malzemeyle yapılır ve insan kusurluysa kurduğu her dünya da biraz kusurlu olacaktır.

Olgunluk kusursuz bir gelecek aramaktan vazgeçmek değil, kusurlu insanlarla yaşanabilir bir şimdi kurabilmektir. Asıl olan, insanı bir davanın hammaddesi yapmadan yanında yürüyebilme samimiyetine ulaşabilmektir.


Ve yaşamın özü belki de buradadır; görünmez küçük anlarda, kusurlu ama içten bağlarda, insanın kendi varoluşunu sessizce onayladığı, her kayıbın bir ders, her sevincin bir hatıra, her anın bir tarih olduğu yerlerde.


S.POLAT 

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hayat, Anlam ve Siz

    Hayat, Anlam ve Siz                           Size anlam katan hiçbir şeyi yitirmeyin; çünkü özlemini duyacağınız anılarla yaşamak çok zor. Hayat kimi zaman sessizce eksiltir bizi, gürültüsüz, fark ettirmeden… Bir sabah aynaya bakarsınız; tanıdık bir şey eksilmiştir yüzünüzden. Bir bakışın sıcaklığı, bir cümlenin içtenliği, bir sabahın anlamı… Her şey yerli yerindedir ama siz artık aynı siz değilsinizdir. İşte o anda anlarsınız: insanı tüketen kayıplar değil, yavaş yavaş silinen anlamlardır. Çünkü insanı yaşama bağlayan şey, yaşadıkları değil, onlara yüklediği anlamdır. Bir fincan kahvenin dumanında, bir kitabın arasında unutulmuş bir cümlede, bir dostun sesinde yankılanan güven duygusunda gizlidir o. Bazen bir bakış, bazen bir sessizlik, bazen de yavaşça kapanan bir kapı… Hepsi, içimizde hâlâ nefes alan anlamların yankısıdır. Zaman ise sabırsızdır; hatırlamak yerine unutturmayı sever. Biz de çoğu zaman yenid...
Devamı

Yaşamın Geometrisi Üzerine

  Yaşamın Geometrisi Üzerine Yaşam esasen dikey bir düzen değildir. Dikeylik, istisnadır; yataylık ise kural. Yaşam, yükselmekten çok yayılır; buyurmaktan çok temas eder. Enerji, çizgi hâlinde ilerlemez dağılır, sızar, dönüşür. Plazma hâlindedir, kütleye bürünür, kitle olur; ama hiçbir formda sonsuza dek sabit kalmaz. Dikey düzenler bu akışa tahammül edemez. Çünkü yataylık denetlenemezdir. Yan yana gelenler konuşur, temas edenler dönüşür, çoğalanlar itaat etmez. Bu yüzden iktidar her zaman dikey formları yüceltir; başı dik bedenler, tek sesli vurgular, kusursuz tonlamalar,marşlar...Yürüyüş vardır ama yol yoktur; ritim vardır ama yön yoktur. Dikeylik, yaşamı yukarıdan aşağıya okunabilir kılma arzusudur. Her şeyi sıralamak, katmanlara ayırmak, hiyerarşiye oturtmak ister. Oysa yaşam ne sıralanır ne de tek bir merkezden anlam kazanır. Yaşam, yan yana gelişlerin, sürtünmelerin ve geçişlerin toplamıdır. Bu yüzden dikey duruşlar her zaman bir  karşı-yaşam  üretir. Enerjiyi formd...
Devamı

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı!

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı !      Şiddet,    insanlık tarihi boyunca bireysel ve toplumsal olarak birlikte getirdiğimiz en ilkel yanımızdır. Ne yalnızca bireyin kusuru, ne toplumun ayıbı , ne de kültürün paslanmış zincirlerinin halkasıdır, hepsinin bir arada buluştuğu havuzdur.       İnsan, ruhunun yarıklarından sızan bu şiddet zehirini, toplumun kör noktalarına ve kültürün karanlık kıvrımlarına kadar ulaştırır. Çünkü insan kendi iç âlemi ile, yaşadığı dünyanın dokusunu birbirinden ayırmakta çoğu zaman zorlanan bir varlıktır.       Bireysel düzeyde, kadına yönelen şiddet çoğu kez insanın kendi içindeki yenilginin dışa vurumudur. Kendi eksikliğiyle yüzleşemeyen, kendi yetmezliğinin, zayıflığının ağırlığını taşıyamayan erkek, kendisinden daha kırılgan gördüğü "kadın" a kusar kinini!      Şiddet, burada bir güç gösterisi değil, güçsüzlüğün en utanç verici çığlığıdır aslında. Erkek kendi için...
Devamı