Çağın İki Yüzü

 Çağın İki Yüzü


Sebahattin Polat 


“Düşün uzay çağında bir ayağımız,ham çarık kıl çorapta olsa da biri.”        Ahmed Arif                          


Bir ayağı yıldızlara değiyorken, diğer ayağı toprağın sertliğinde çatlayan bir insanlık hikâyesi yaşamaktayız. Göğe doğru yükselen roketlerin gölgesinde, hâlâ yalınayak yürüyenlerin olduğu bir çağdayız. Zaman, herkes için aynı hızda ilerlemiyor; kimi toplumlar geleceği yaşarken, kimileri geçmişin yükünü sırtında taşımaya devam ediyor.


Şairin yıllar önce sezdiği o yarılma, bugün daha da keskinleşmiş durumda. İnsanoğlu atomu parçalayacak kudrete erişmiş, evrenin derinliklerine araçlar göndermiş, görünmeyeni görünür kılacak teknolojiler üretmiş ama aynı insan yeryüzünde açlığı, yoksulluğu ve çaresizliği ortadan kaldırmakta hâlâ aciz durumda. Bu çelişki yalnızca ekonomik bir dengesizlik değil, aynı zamanda ahlaki ve varoluşsal bir sorundur da.


Çünkü mesele sadece “kim neye sahip?” sorusu değil, “insan neye değer verir?” sorusudur. Güç mü, güvenlik mi yoksa adalet mi? Devasa bütçelerin savaş makinelerine ayrıldığı bir dünyada, bir çocuğun temel ihtiyaçlara ulaşamaması tesadüf değildir. Bu durum; tercihlerin, korkuların ve çıkarların ortak ürünüdür.


Sosyolojik açıdan bakıldığında bu tablo, küresel sistemin eşitsiz doğasını görünür kılar. Tarihsel olarak birikmiş ekonomik ve politik güç, belirli merkezlerde yoğunlaşırken, çevre olarak konumlanan toplumlar bu yapının dışında değil, çoğu zaman onun bağımlı bir uzantısı olarak var olur. Bu durum yalnızca ekonomik geri kalmışlıkla açıklanamaz, aynı zamanda kültürel temsillerin sınırlanması, siyasal karar alma mekanizmalarına erişimin kısıtlanması ve bireylerin öznel dünyalarındaki yetersizlik hissiyle ilerleyen, çok katmanlı bir kuşatılmışlık halidir. Böyle bir yapıda mücadele, yalnızca maddi yoksunluklara karşı değil, aynı zamanda geleceğin tahayyül edilebilir olmaktan çıkmasına, yani umut ufkunun daralmasına karşı da verilmelidir.


Felsefi açıdan ise, bu durum insanın kendi yarattığı dünya ile kurduğu ilişkinin sorgulanmasını gerektirir. İlerleme dediğimiz şey gerçekten insanı mı özgürleştiriyor, yoksa sadece araçları mı geliştiriyor? Eğer teknoloji, insanı daha insanca bir yaşama taşımıyorsa, o zaman ilerleme kavramı yeniden düşünülmelidir. Nitekim Etik ve Sosyoloji perspektifinden bakıldığında, araçsal aklın ön plana çıktığı bir dünyada, değerlerin geri planda kalması bu çelişkiyi daha da derinleştirmektedir.


Belki de asıl trajik olan, insanlığın aynı anda hem en ileri hem de en geri noktada bulunuyor olmasıdır. Bir yanda evrenin sırlarını çözen akıl, diğer yanda komşusunun acısına kayıtsız kalabilen bir bilinç…


Bu yüzden şairin dizeleri hâlâ yankılanıyor kulağımızda: 

Bir ayağımız uzay çağında, ama diğer ayağımız hâlâ toprağın en eski hikâyesinde.


Sonuç olarak, bugünün verileriyle bakıldığında teknolojik ilerlemenin, toplumsal eşitliği kendiliğinden üretemediği açıkça görülmektedir. Bu nedenle ilerleme, ancak kaynakların daha adil dağıtımını önceleyen, bilinçli politikalarla anlamlı ve bütüncül bir nitelik kazanabilir. 


S. POLAT

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Hayat, Anlam ve Siz

    Hayat, Anlam ve Siz                           Size anlam katan hiçbir şeyi yitirmeyin; çünkü özlemini duyacağınız anılarla yaşamak çok zor. Hayat kimi zaman sessizce eksiltir bizi, gürültüsüz, fark ettirmeden… Bir sabah aynaya bakarsınız; tanıdık bir şey eksilmiştir yüzünüzden. Bir bakışın sıcaklığı, bir cümlenin içtenliği, bir sabahın anlamı… Her şey yerli yerindedir ama siz artık aynı siz değilsinizdir. İşte o anda anlarsınız: insanı tüketen kayıplar değil, yavaş yavaş silinen anlamlardır. Çünkü insanı yaşama bağlayan şey, yaşadıkları değil, onlara yüklediği anlamdır. Bir fincan kahvenin dumanında, bir kitabın arasında unutulmuş bir cümlede, bir dostun sesinde yankılanan güven duygusunda gizlidir o. Bazen bir bakış, bazen bir sessizlik, bazen de yavaşça kapanan bir kapı… Hepsi, içimizde hâlâ nefes alan anlamların yankısıdır. Zaman ise sabırsızdır; hatırlamak yerine unutturmayı sever. Biz de çoğu zaman yenid...
Devamı

Yaşamın Geometrisi Üzerine

  Yaşamın Geometrisi Üzerine Yaşam esasen dikey bir düzen değildir. Dikeylik, istisnadır; yataylık ise kural. Yaşam, yükselmekten çok yayılır; buyurmaktan çok temas eder. Enerji, çizgi hâlinde ilerlemez dağılır, sızar, dönüşür. Plazma hâlindedir, kütleye bürünür, kitle olur; ama hiçbir formda sonsuza dek sabit kalmaz. Dikey düzenler bu akışa tahammül edemez. Çünkü yataylık denetlenemezdir. Yan yana gelenler konuşur, temas edenler dönüşür, çoğalanlar itaat etmez. Bu yüzden iktidar her zaman dikey formları yüceltir; başı dik bedenler, tek sesli vurgular, kusursuz tonlamalar,marşlar...Yürüyüş vardır ama yol yoktur; ritim vardır ama yön yoktur. Dikeylik, yaşamı yukarıdan aşağıya okunabilir kılma arzusudur. Her şeyi sıralamak, katmanlara ayırmak, hiyerarşiye oturtmak ister. Oysa yaşam ne sıralanır ne de tek bir merkezden anlam kazanır. Yaşam, yan yana gelişlerin, sürtünmelerin ve geçişlerin toplamıdır. Bu yüzden dikey duruşlar her zaman bir  karşı-yaşam  üretir. Enerjiyi formd...
Devamı

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı!

Kadına Uygulanan Şiddet: Tüm Zamanların Utancı !      Şiddet,    insanlık tarihi boyunca bireysel ve toplumsal olarak birlikte getirdiğimiz en ilkel yanımızdır. Ne yalnızca bireyin kusuru, ne toplumun ayıbı , ne de kültürün paslanmış zincirlerinin halkasıdır, hepsinin bir arada buluştuğu havuzdur.       İnsan, ruhunun yarıklarından sızan bu şiddet zehirini, toplumun kör noktalarına ve kültürün karanlık kıvrımlarına kadar ulaştırır. Çünkü insan kendi iç âlemi ile, yaşadığı dünyanın dokusunu birbirinden ayırmakta çoğu zaman zorlanan bir varlıktır.       Bireysel düzeyde, kadına yönelen şiddet çoğu kez insanın kendi içindeki yenilginin dışa vurumudur. Kendi eksikliğiyle yüzleşemeyen, kendi yetmezliğinin, zayıflığının ağırlığını taşıyamayan erkek, kendisinden daha kırılgan gördüğü "kadın" a kusar kinini!      Şiddet, burada bir güç gösterisi değil, güçsüzlüğün en utanç verici çığlığıdır aslında. Erkek kendi için...
Devamı